Online behandeling

Therapie via internet wordt met veel verschillende begrippen gedefinieerd: van internettherapie, e-therapie, online therapie, web counseling en e-mail therapie tot cyber therapie. Al deze termen duiden echter op hetzelfde fenomeen: psychotherapie via internet. Al vanaf de eerste jaren van het internet is therapie via internet in ontwikkeling. Aanvankelijk werd internettherapie vooral door Amerikaanse sites aangeboden, maar de afgelopen jaren heeft de ontwikkeling van internettherapie ook in Nederland een vlucht genomen. De discussies over de veiligheid van privé gegevens en de kwaliteit van de therapie zijn evenals het onderzoek naar de effecten van internettherapie echter nog in volle gang.

Internettherapie is een verzamelnaam voor alle vormen van therapie waarbij het contact tussen cliënt en therapeut grotendeels, vaak zelfs uitsluitend, via internet plaatsvindt. De term internettherapie zegt in feite dus niets over de inhoud van de therapie, enkel over de vorm. Hoewel de theoretische achtergrond van een internet therapeut dus geenszins vast staat, vormen behandelmethoden uit de psychotherapie doorgaans de basis van therapie via internet. Onder andere gedragstherapie wordt vaak als internettherapie ingezet. Onafhankelijk van de theoretische basis, bestaan er binnen de internettherapie verschillende werkvormen:

E-mail therapie

E-mail is het meest voorkomende communicatiemiddel onder de internettherapieën. E-mail therapie maakt vaak gebruik van beveiligde internet pagina's, in een poging de veiligheid en vertrouwelijkheid van privé gegevens van cliënten te beschermen. E-mail therapie wordt ook wel mailtherapie genoemd.

Chat therapie

Hoewel minder gangbaar dan e-mail therapie, wordt internettherapie ook aangeboden via chat sessies. Chat therapie vindt meestal plaats via al dan niet beveiligde internet pagina's, hoewel er ook internet therapeuten zijn die internettherapie leveren via populaire chat programma's zoals MSN.

Therapie via videoconferenties

Bij videoconferentie therapie zien de therapeut en de cliënt elkaar via het beeldscherm. Enkele van de typische eigenschappen van internettherapie gaan daarmee verloren, wat zowel voordelen als nadelen kan hebben. Videoconferentie therapie via een webcam wordt wereldwijd het minst aangeboden.

Er zijn ook internet therapeuten die werken met een combinatie van genoemde communicatiemiddelen, of een combinatie maken met andere media. Zo hebben therapeut en cliënt bij intake gesprekken en in crisis situaties vaak telefonisch contact, als aanvulling op de therapie via internet. Daarnaast is de combinatie van internettherapie en reguliere therapie mogelijk. De cliënt bezoekt de therapeut dan wel, maar minder dan gewoonlijk, omdat de therapeut tussen de reguliere sessies in contact met de cliënt houdt via internet.

In de brede zin van het woord worden ook zelftesten en lotgenoten contact via internet gerekend tot "internettherapie". Naast de gangbare lotgenotenfora, bestaan er ook meer ongebruikelijke vormen van lotgenotencontact via internet. Zo organiseren deelnemers aan virtuele gemeenschappen zoals Second Life virtuele zelfhulpgroepen.

Voordelen van internettherapie

Het gebruik van internet als medium voor het aanbieden van psychotherapie biedt een aantal voordelen ten opzichte van reguliere therapie. De meest aangehaalde voordelen van internettherapie zijn:

1. Het bereik van internettherapie

Een belangrijk voordeel is het grotere bereik dat internettherapie behaalt. Mensen die anders niet snel in therapie zouden gaan, worden via internettherapie vaak wel bereikt. De drempel om in therapie te gaan kan door internettherapie verlaagd worden voor cliënten die bijvoorbeeld in afgelegen gebieden wonen, overdag weinig tijd hebben of mensen die twijfelen of dat zij in therapie zullen gaan. Ook voor cliënten die hun therapie voor anderen verborgen willen houden en voor cliënten die door lichamelijke of psychische redenen hun huis moeilijk kunnen verlaten kan therapie via internet uitkomst bieden.

2. De kosten van internettherapie

De meeste vormen van internettherapie zijn minder duur dan dezelfde behandeling in het reguliere therapie circuit. Daarnaast blijven ook eventuele reiskosten de cliënt bespaard. Omdat psychotherapie in Nederland doorgaans niet volledig vergoed wordt, kan dit kostenverschil voor sommige cliënten doorslag gevend zijn in hun besluit tot het volgen van internettherapie.

3. Openheid via internet

Door de anonimiteit en indirectheid van communicatie via internet, hebben cliënten vaak minder moeite met het uiten van hun gevoelens en gedachten. Omdat het uittypen van persoonlijke emoties en denkbeelden vaak laagdrempeliger is dan het direct bespreken hiervan met een therapeut, komt men bij therapie via internet vaak sneller tot de kern.

4. Evaluatie achteraf

Omdat de e-mail of chat conversaties tijdens de duur van de therapie vaak (veilig) worden opgeslagen, is evaluatie van eerdere conversaties mogelijk. Dit terug blikken naar een eerdere fase uit de internettherapie kan de kwaliteit van de therapie bevorderen.

Bij welke klachten

Therapie via internet wordt ingezet bij diverse psychische klachten, waaronder angst, verslaving, depressie, rouwverwerking, stress, paniek, en burn-out. Ook wordt therapie via internet aangeboden als relatietherapie bij relatieproblemen. Internettherapie is niet geschikt voor mensen met psychotische klachten, een dissociatiestoornis, anorexia-nervosa, bovenmatig alcoholmisbruik of bovenmatig drugsmisbruik. Ook bij kans op zelfmoord en in crisissituaties is internettherapie ongeschikt.

Duur van internettherapie

Hoe lang een internettherapie behandeling duurt hangt af van de methoden en theoretische achtergrond van de therapeut. Veel vormen van internettherapie zijn relatief kortdurend, maar hierop bestaan uitzonderingen.